Από τι είναι φτιαγμένη η Σελήνη;

Από τι είναι φτιαγμένη η Σελήνη;

16 Απριλίου 2018

Της Βασιλικής Γερμάνη

Το φεγγάρι είναι το σώμα του ηλιακού συστήματος που μπορεί να παρατηρηθεί με γυμνό οφθαλμό ή με ερασιτεχνικά τηλεσκόπια. Αν και για μένα δεν ήταν τόσο εύκολο στην αρχή. Είναι βαθιά χαραγμένη στη μνήμη μου, η πρώτη μου προσπάθεια να δω το φεγγάρι μέσα από το νέο (τότε), 5ιντσο νευτώνειο τηλεσκόπιο, ισημερινής στήριξης, στην ηλικία των 12 ετών.
Οπως έγινε και με μένα, έτσι και οι άνθρωποι πολύ πριν από εμένα, αναρωτήθηκαν για τα σκοτεινά και πιο ανοιχτόχρωμα τμήματα στην επιφάνεια του φεγγαριού. Τι προκάλεσε αυτά τα περίεργα χαρακτηριστικά; Από τι υλικό είναι φτιαγμένο το πλησιέστερο στη Γη ουράνιο σώμα – το Φεγγάρι;

Η επιφάνεια του φεγγαριού είναι καλυμμένη με νεκρά ηφαίστεια, κρατήρες που δημιουργήθηκαν από συγκρούσεις και ροές λάβας, μερικές από τις οποίες είναι ορατές ακόμη και με ερασιτεχνικά τηλεσκόπια.
Οι πρώτοι επιστήμονες θεώρησαν ότι οι σκοτεινές εκτάσεις του φεγγαριού μπορεί να είναι ωκεανοί και γι ‘αυτό ονομάστηκαν mare, που στα λατινικά σημαίνει θάλασσα.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για περιοχές λάβας που ψύχθηκε απότομα. Πρώιμα στην ιστορία του φεγγαριού, το εσωτερικό ήταν αρκετά λιωμένο και το φεγγάρι μπορούσε να δημιουργεί ηφαίστεια.
Λάβα έβγαινε επίσης από τον φλοιό, όταν αρκετοί αστεροειδείς έπεφταν πάνω στην επιφάνειά του και την έσπαγαν.
Η επιφάνεια του φεγγαριού δείχνει άφθονα στοιχεία από αυτούς τους αστεροειδείς. Νωρίς στην ιστορία του ηλιακού συστήματος, όλοι οι πλανήτες και τα φεγγάρια, υπέφεραν από μια περίοδο έντονου βομβαρδισμού, καθώς οι τελευταίοι από τους μεγάλους βράχους καταλήφθηκαν από τη βαρύτητά τους και συνετρίβησαν στην επιφάνεια τους.
Στη Γη, οι τεκτονικές πλάκες και η διάβρωση κάλυψαν πολλά από τα στοιχεία αυτής της περιόδου, ενώ η ατμόσφαιρα συνέβαλε στο κάψιμο ορισμένων μικρότερων βράχων πριν αυτοί πέσουν στην επιφάνεια. Αλλά το φεγγάρι στερείται και των τριών αυτών στοιχείων καθαρισμού, και έτσι αυτή η ιστορία του ηλιακού συστήματος, διατηρείται στην επιφάνεια του ακόμη και σήμερα.
Φυσικά, η περίοδος αυτού του βομβαρδισμού, που έληξε πριν από περίπου 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια, δεν ήταν υπεύθυνη για όλους τους κρατήρες στο φεγγάρι. Μεγάλοι και μικροί αστεροειδείς συνέχισαν να τρυπούν την επιφάνεια, αλλά με βραδύτερο ρυθμό, οδηγώντας σε επικαλυπτόμενους κρατήρες και κρατήρες πάνω από τις ροές λάβας.

O φλοιός του φεγγαριού αποτελείται από ρηγόλιθο, ένα πέτρωμα με μορφή σκυροδέματος. Ο ρηγόλιθος ή ρεγόλιθος σχηματίζεται από από τα βραχώδη συντρίμμια και τη σκόνη, που δημιουργούν οι μετεωριτικές προσκρούσεις, και  καλύπτει συνήθως την επιφάνεια πλανητών, δορυφόρων και αστεροειδών. Καθώς οι αστεροειδείς και οι μετεωρίτες συγκρούονται με την επιφάνεια, εκτοξεύονται σε κομμάτια που δημιουργούν αποτυπώματα (όπως το περίφημο αποτύπωμα του Neil Armstrong) με εξαιρετική λεπτομέρεια.
Ο φλοιός του φεγγαριού έχει πάχος περίπου 38 έως 63 μίλια (60 έως 100 χιλιόμετρα). Το στρώμα ρεγόλιθου στην επιφάνεια μπορεί να είναι ρηχό στις «θάλασσες» (μέχρι και 1 μέτρο), ή πιο βαθύ (ακόμη και 20 μέτρα) στα υψίπεδα.
Όπως η Γη, έτσι και το φεγγάρι έχει φλοιό, μανδύα και πυρήνα. Βαθιά μέσα στο εσωτερικό του, το φεγγάρι πρέπει να έχει έναν στερεό πυρήνα σιδήρου που περιβάλλεται από έναν μαλακότερο, λίγο λιωμένο εξωτερικό πυρήνα υγρού σιδήρου. Ο εξωτερικός πυρήνας μπορεί να εκτείνεται σε απόσταση μέχρι και 310 μίλια (500 χλμ.) από το κέντρο. Ο μικρός εσωτερικός πυρήνας αποτελεί μόνο το 20% του φεγγαριού, σε σύγκριση με το 50% που καταλαμβάνει ο πυρήνας άλλων βραχωδών σωμάτων.

Το μεγαλύτερο μέρος του εσωτερικού του φεγγαριού αποτελείται από τη λιθόσφαιρα, η οποία έχει πάχος περίπου 1.000 χλμ. Καθώς αυτή η περιοχή έλιωσε νωρίς στη διάρκεια της σεληνιακής ζωής, παρέδωσε το μάγμα της που ήταν απαραίτητο για να δημιουργηθούν πεδιάδες λάβας στην επιφάνεια. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, το μάγμα ψύχονταν και στερεοποιούνταν, τερματίζοντας  έτσι και την ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Το φεγγάρι είναι το δεύτερο πιο πυκνό σώμα στο ηλιακό σύστημα, μετά την Ιώ το γνωστό φεγγάρι του Δία. Ο διαχωρισμός του εσωτερικού του σε στρώματα πιθανότατα προκλήθηκε από την κρυστάλλωση ενός ωκεανού μάγματος λίγο μετά το σχηματισμό του.

Διαβάστε περισσότερα άρθρα εδώ: http://sgr-a.blogspot.gr/