Μάιος 2016

Μάιος 2016

10 Μαΐου 2016

 

pdfΧάρτης Ουρανού


Βγείτε έξω τις καθαρές νύχτες του Μαίου για ουράνιες απολαύσεις με τηλεσκόπια ή κυάλια! Εδώ είναι μερικές από τις κορυφαίες προτάσεις για την παρατήρηση του ουρανού τον Μάιο:

Τέσσερα μεγάλα πλανητικά νεφελώματα – Χρησιμοποιήστε ένα 6″ ή και μεγαλύτερο τηλεσκόπιο και ένα φίλτρο οξυγόνου-ΙΙΙ για να έχετε μια ωραία θέα των τεσσάρων σχετικά μεγάλων πλανητικών νεφελωμάτων στον ουρανό του Μαϊου.  Μπορείτε να δείτε το ‘’Φάντασμα του Δία’’ NGC 3242 στην Ύδρα, το Μ97 “Νεφέλωμα της Κουκουβάγιας” στη Μεγάλη Άρκτο, το NGC 4361 στο Corvus (Κοράκι), και το περίφημο ’’Νεφέλωμα του Δαχτυλιδιού”, M57 στην Λύρα, λίγες μόλις μοίρες από το φωτεινό άστρο Vega.

Ο Άρης σε αντίθεση – Στις 22 Μαΐου, ο κόκκινος πλανήτης θα φτάσει σε αντίθεση, κάνοντας την πλησιέστερη προσέγγιση του στη Γη κατά τη διάρκεια της τροχιάς του. Δεδομένου ότι ο Άρης θα βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τον Ήλιο στον ουρανό, όπως φαίνεται από τη Γη, ο πλανήτης θα ανατέλλει την δύση και θα δύει την ανατολή, παρέχοντας μια ευπρόσδεκτη ευκαιρία για μια υπέροχη παρατήρηση με το τηλεσκόπιο σας. Η αντίθεση είναι αναμφισβήτητα η καλύτερη εποχή του έτους για την παρατήρηση και την αστροφωτογράφιση του γειτονικού μας πλανήτη.

Ερμής – Εκτός από την 9η Μαϊου ο Ερμής δεν θα είναι ορατός αυτό το μήνα.

Δίας – Ψηλά στο νότο κατά το ηλιοβασίλεμα ο Δίας είναι ακόμη φωτεινός και εύκολα ορατός. Ο πλανήτης εξακολουθεί να είναι ακόμη στον Λέοντα.

Κρόνος – Θα έλθει σε αντίθεση τον Ιούνιο αλλά δυστυχώς χαμηλά στον ορίζοντα στον Οφιούχο.

Ουρανός – Μη ορατός αυτό το μήνα.

Ποσειδώνας – Μη ορατός αυτό το μήνα.

Πέντε λαμπερά σφαιρικά σμήνη – Πέντε τέλεια παραδείγματα σφαιρικών σμηνών αστέρων θα είναι ορατά στον ουρανό του Μαΐου. Δείτε το σμήνος Μ3 στον αστερισμό του Βοώτη. Το σμήνος Μ13, το ‘’Μεγάλο Σμήνος στον Ηρακλή’’ θα είναι ορατό κοντά στο ζενίθ. Βρείτε το σμήνος M5 στο Serpens και το σμήνος Μ92 στο βόρειο τμήμα του Ηρακλή. Μπορείτε επίσης να εντοπίσετε το σμήνος Μ4 (NGC 6121) στον Σκορπιό, στις 27 Μαΐου, καθώς θα είναι σε εξαιρετική θέση για παρατήρηση με το τηλεσκόπιο σας σε όλη τη διάρκεια της νύχτας, φτάνοντας στο ζενίθ γύρω στα μεσάνυχτα. Μεγαλύτερα  τηλεσκόπια θα παρέχουν καλύτερη θέα, αλλά ακόμα και ένα ζευγάρι 50 χιλιοστών ή και μεγαλύτερα κιάλια θα σας δείξουν αυτές τις πυκνές μπάλες  άστρων σε μια σκοτεινή περιοχή του ουρανού.

Τέσσερις Σπειροειδείς Γαλαξίες – Χρησιμοποιήστε ένα μεγάλο τηλεσκόπιο για να δείτε το κλασικό σχήμα του ανεμόμυλου των γαλαξιών Μ51 και Μ101 στον Αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου, και τους γαλαξίες M99 και M100 στο σμήνος γαλαξιών της Παρθένου. Υπάρχουν δεκάδες επιπλέον γαλαξίες για να εξερευνήσετε στο σμήνος της Παρθένου με ένα τηλεσκόπιο μεγάλου ανοίγματος.

Αντικείμενο πρόκληση του Μαίου – Ο ουρανός του Μαϊου μπορεί να παρουσιάσει μερικές από τις καλύτερες ευκαιρίες για την παρατήρηση του Ωμέγα του Κενταύρου – το φωτεινότερο σφαιρικό αστρικό σμήνος στον ουρανό! Ενώ είναι μεγάλο και φωτεινό, ορατά ακόμη και ως ένα “ασαφές” άστρο με κιάλια, η πρόκληση που παρουσιάζει το Ωμέγα του Κενταύρου, είναι η χαμηλή θέση του στο νότιο ουρανό, ώστε να μην είναι παρατηρήσιμο από τα υψηλότερα βόρεια γεωγραφικά πλάτη.


Εκρήξεις αστέρων

Ορισμένοι τύποι άστρων οι οποίοι καταστρέφονται με τιτάνιες εκρήξεις, ονομάζονται σουπερνόβα.

Όταν ένα αστέρι σαν τον Ήλιο πεθαίνει, απορρίπτει τα εξωτερικά στρώματά του στο διάστημα, αφήνοντας τον καυτό, πυκνό πυρήνα του να ψυχθεί κατά τη διάρκεια των αιώνων. Αλλά κάποια άλλα είδη άστρων λήγουν με τιτάνιες εκρήξεις, που ονομάζονται σουπερνόβα. Μια έκρηξη σουπερνόβα μπορεί να λάμψει τόσο φωτεινά όσο ένας ολόκληρος γαλαξίας δισεκατομμυρίων  «κανονικών» άστρων. Μερικές από αυτές τις εκρήξεις καταστρέφουν εντελώς το άστρο, ενώ άλλες αφήνουν πίσω τους είτε ένα υπερ-πυκνό άστρο νετρονίων είτε μια μαύρη τρύπα – ένα αντικείμενο με τόσο ισχυρή βαρύτητα που ούτε το φως δεν μπορεί να ξεφύγει από αυτό.

Οι υπερκαινοφανείς χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, γνωστές ως τύπου Ι και τύπου ΙΙ, οι οποίες καθορίζονται από το φάσμα του υλικού που εκτινάσσεται στο διάστημα, καθώς και από τον τρόπο που τα άστρο φωτίζει και ξεθωριάζει. Παρά την ανακάλυψη αρκετών σουπερνόβα η γραμμή που χωρίζει τις δύο κατηγορίες είναι δυσδιάκριτη.

Τα πιο γνωστά τύπου Ι σουπερνόβα είναι γνωστά ως τύπου Ia. Ένα σούπερ-νόβα τύπου Ia πιθανότατα δημιουργείται όταν ένα λευκός νάνος αστέρι – το «πτώμα» ενός μεσαίου μάζας άστρου όπως ο ήλιος – κοπεί εντελώς σε κομμάτια.

Οι αστρονόμοι υποπτεύονται τους λευκούς νάνους ως ενόχους, γιατί σουπερνόβα τύπου Ia συνήθως εμφανίζονται σε περιοχές που περιέχουν ως επί το πλείστον μεγαλύτερα αστέρια, γεγονός που υποδηλώνει ότι ένα σούπερ-νόβα τύπου Ia είναι η έκρηξη ενός μακροβιότερου άστρου. Αστέρια που ζουν για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν μπορεί να είναι ιδιαίτερα συμπαγή και αυτό προσθέτει αξιοπιστία στη θεωρία του λευκού νάνου. Και τα φάσματα των σουπερνόβα τύπου Ia δείχνουν μικρή ή καθόλου ύπαρξη υδρογόνου που είναι το πιο κοινό στοιχείο στο σύμπαν. Αντιθέτως, δείχνουν μεγάλη ύπαρξη άνθρακα και οξυγόνου, που είναι η σύνθεση ενός λευκού νάνου.

Η μέγιστη μάζα για ένα λευκό νάνο είναι 1,4 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου, μια τιμή γνωστή ως το όριο Chandrasekhar.

Η πιο δημοφιλής θεωρία για τη μετατροπή ενός λευκού νάνου σε ένα σουπερνόβα είναι μια πράξη αστρικού κανιβαλισμού. Εάν ένας λευκός νάνος έχει ένα κοντινό άστρο, θα μπορούσε να κλέψει αέριο από την επιφάνεια του συντρόφου του. Εάν η ποσότητα του υλικού που συσσωρεύτηκε από το λευκό νάνο ωθεί τη μάζα του κοντά στο όριο Chandrasekhar, ο λευκός νάνος θα μπορούσε να εκραγεί, χωρίς να αφήσει τίποτα πίσω του.

Τα αστέρια που δημιουργούν σουπερνόβα τύπου ΙΙ, από την άλλη πλευρά, ίσως γεννιούνται στους σπειροειδείς βραχίονες ενός γαλαξία – περιοχές που κατοικούνται από νέα, φωτεινά αστέρια – και δεν ζουν αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα για να περιπλανηθούν μακριά από την γενέτειρα τους. Επειδή είναι βραχύβια, τέτοια αστέρια πρέπει να είναι συμπαγή.

Η φωτεινότητα ενός τυπικού σουπερνόβα τύπου ΙΙ κορυφώνεται μετά από μια εβδομάδα ή δύο και παραμένει σχεδόν σταθερή για μέχρι και δύο μήνες. Στη συνέχεια πέφτει απότομα και ακολουθεί μια σταθερή εξασθένιση κατά τους προσεχείς μήνες. Το μοτίβο της εκπομπής φωτός με την πάροδο του χρόνου συμφωνεί με την έκρηξη ενός άστρου ‘’υπεργίγαντα’’.

Ένας ‘’υπεργίγαντας’’ προχωρά μέσω μιας αλληλουχίας σταδίων, κατά την οποία παράγονται όλο και περισσότερο βαριά στοιχεία στον πυρήνα του – από υδρογόνο σε ήλιο, άνθρακα, οξυγόνο, και ούτω καθεξής. Αλλά αυτή η ακολουθία φτάνει σε ένα βίαιο τέλος όταν ο πυρήνας μετατραπεί σε σίδηρο. Ο σίδηρος μπορεί μόνο να απορροφήσει πυρηνική ενέργεια και όχι να την παράγει. Δεδομένου ότι δεν μπορεί πλέον να παράγει ενέργεια, το αστέρι χάνει την πηγή της εσωτερικής πίεσης και καταρρέει.

Όταν η κατάρρευση φθάσει σε μια κρίσιμη πυκνότητα, τότε σταματά. Σε αυτό το σημείο, το υλικό του πυρήνα του άστρου είναι τόσο πυκνό όσο ένα μπλοκ υλικού στο μέγεθος ενός κύβου ζάχαρης και ζυγίζει εκατομμύρια τόνους. Ο πυρήνας έχει γίνει ένα αστέρι νετρονίων – ένα αντικείμενο με μεγαλύτερη μάζα από τον Ήλιο, αλλά μόνο λίγα μίλια διάμετρο.

Η διαδικασία της κατάρρευσης απελευθερώνει αρκετή ενέργεια για να σχίσει τα εξωτερικά στρώματα του άστρου σε κομμάτια και να τα στείλει στο διάστημα με μεγάλη ταχύτητα. Αυτά τα θραύσματα μεταφέρουν ήλιο, ασβέστιο, οξυγόνο, άνθρακα και άλλα στοιχεία στο διάστημα, όπου μπορεί κάποια μέρα να ενσωματωθούν σε νέα αστέρια και πλανήτες.

Σε τι διαφέρει ένα νόβα από ένα σουπερνόβα;

“Nova” είναι λατινική λέξη και σημαίνει «νέο». Στην αστρονομία χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα αντικείμενο που λάμπει ξαφνικά πολύ πιο έντονα από ότι πριν. Εκρήξεις nova συμβαίνουν σε πολλαπλά συστήματα αστέρων, στα οποία ένας λευκός νάνος, ένα αστέρι νετρονίων ή ακόμα και μια μαύρη τρύπα, αντλούν τα αέρια από την εξωτερική ατμόσφαιρα του συντροφικού άστρου σαν ένα περίβλημα ύλης γύρω από τον εαυτό τους.

Καθώς συσσωρεύεται όλο και περισσότεροι ύλη, το αέριο γίνεται όλο και πιο καυτό και πυκνό, έως ότου η ξαφνική εμφάνιση της σύντηξης υδρογόνου στο περίβλημα πυροδοτεί μια τεράστια θερμοπυρηνική έκρηξη. Η φωτεινότητα του άστρου αυξάνει ένα εκατομμύριο φορές – αρκετά για να το κάνει τόσο φωτεινό όσο τα φωτεινότερα αστέρια.


telescopeshop_02

ΔΕΙΤΕ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ

Παρόμοια άρθρα από την κατηγορία: ΔΕΙΤΕ ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ