Ο ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΣ «ΗΝΙΟΧΟΣ» ΤΟΥ ΜΑΙΟΥ

Ο ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΣ «ΗΝΙΟΧΟΣ» ΤΟΥ ΜΑΙΟΥ

26 Απριλίου 2018

Ο ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΣ «ΗΝΙΟΧΟΣ» ΤΟΥ ΜΑΙΟΥ

Γενικά στοιχεία

Κατά τον μήνα Μάιο θα ασχοληθούμε με τον αστερισμό του Ηνιόχου. Είναι ευκολά παρατηρήσιμος κατά τις 22.00,για αρκετές ημέρες μέσα στον Μάιο, και ευνοϊκός για να τον ανιχνεύσουμε. Οπότε, πριν χαθεί, οριστικά, από το ουράνιο στερέωμα, ας κάνουμε μια αναγνώριση στα κυριότερα αστέρια, τα οποία περιέχει.

Πρόκειται για έναν από τους κλασικούς και μεγάλους αστερισμούς του βορείου ημισφαιρίου (καταλαμβάνει έκταση 657 τ.μ.) και βρίσκεται περικυκλωμένος από τον Ωρίωνα, τους Διδύμους, την Καμηλοπάρδαλη (είναι πιο αμυδρή από τους προηγούμενους ) και τον Περσέα. Αναγνωρίζεται εύκολα, εάν κοιτάξουμε από Δυτικά προς Βόρειο-Δυτικά, εξαιτίας της πεντάδας των πιο φωτεινών αστεριών, τα οποία σχηματίζουν ένα πεντάπλευρο. Ακριβώς πάνω από τα κέρατα του Ταύρου, δηλαδή, συναντάμε τον Ηνίοχο, ο οποίος μοιάζει και με χαρταετό. 

Μπορούμε να κατευθυνθούμε στον Ηνίοχο, ξεκινώντας με ευθεία γραμμή από τον γ – Μεγάλης Άρκτου (Phecda) και διερχόμενη από τον α – Μεγάλης Άρκτου (Dubhe), πάμε κατευθείαν στον α – Ηνιόχου (Αίγα), ο οποίος απέχει 50 μοίρες περίπου.

Μυθολογικά στοιχεία

Ο Ηνίοχος παριστάνεται ως ο φύλακας των βοσκών και φέρει την Αίγα πάνω στον ώμο του καθώς καλπάζει με το άρμα του στον ουρανό. Είναι ένα καλό σημάδι για τους βοσκούς, ότι σύντομα θα αρχίσει η περίοδος των βροχών, πρασινίζουν τα λιβάδια, για να θρέψουν τα κοπάδια τους.

Η Αίγα κατά την μυθολογία συμβολίζει το «Κέρας της Αμάλθειας», το οποίο ο Δίας έσπασε κατά την παιδική του ηλικία, παίζοντας μαζί της. Η Αμάλθεια, ήταν η κατσίκα, η οποία έθρεφε τον Δία, με το γάλα της, όταν αυτός μεταφέρθηκε στο όρος Δίκτη της Κρήτης, για να προστατευτεί από τον πατέρα του, τον Κρόνο

Αστρονομικά στοιχεία

Τα πέντε πιο φωτεινά αστέρια του Ηνίοχου, τα οποία σχηματίζουν τον τετράπλευρό του είναι, από Β.Δ προς Δ και ξεκινώντας από την Αίγα (ή Capella στα λατινικά): ο Μενκαλιναν (ή β AUR), ο Mahasim (ή θ AUR), ο Elnath (ή β Tau, ο μοναδικός που ανήκει στον Ταύρο) και ο Hassaleh (ή ι AUR). Αραβικά ονόματα τα 4 από αυτά.

Η Αίγα είναι ο έκτος πιο λαμπρός αστέρας του ουρανού. Η Αίγα,ή Capella στα λατινικά , είναι ένας γίγαντας αστέρας, ίδιου φασματικού τύπου με τον Ήλιο μας. Πρόκειται για διπλό αστέρι, σε απόσταση 45 ετών φωτός (ε.φ.) περίπου. Ακριβώς κάτω και δεξιά της Αίγας βρίσκονται τρείς αμυδροί αστέρες που ονομάζονται Ερίφια (ε AUR, ζ AUR, η AUR) και σχηματίζουν ισοσκελές τρίγωνο στον ουρανό.

Εκτός από την Αίγα (ή α AUR), υπάρχουν και άλλα διπλά αστέρια στον συγκεκριμένο αστερισμό και αξίζουν παρατήρησης, όπως είναι ο Mahasim ( ή θ AUR), αλλά και ο ω AUR.

Ο αστερισμός, επίσης περιέχει πολλούς μεταβλητούς αστέρες, από τους οποίους οι πιο γνωστοί είναι οι ε και ζ. Ο ε αποτελείται από έναν υπεργίγαντα 30 φορές σαν τον Ήλιο μας και έναν αόρατο μικρό. Ο ζ είναι επίσης γνωστός και αποτελείται από έναν υπεργίγαντα 200 φορές σαν τον Ήλιο μας, σχετικά ψυχρό και από έναν άσπρο θερμό αστέρα.

Λόγω του γεγονότος ότι το γαλαξιακό επίπεδο περνάει από το νοτιοδυτικό άκρο του αστερισμού, συναντάμε πολλά σμήνη αστέρων, εννέα ανοιχτά και ένα σφαιρωτό. Τα πιο εντυπωσιακά και πιο φωτεινά, τα οποία αξίζουν παρατήρησης είναι τα τρία ανοιχτά σμήνη Μ36, Μ37 και Μ38. Όλα φαίνονται πολύ καθαρά, ακόμη και με μικρό τηλεσκόπιο, αλλά το Μ37 αναλύεται ακόμα και στα αστέρια του, ίσως το καλύτερο από τα τρία σμήνη αστεριών. Το Μ37 (απόσταση 4.600 ε.φ.) βρίσκεται στην μέση της διαδρομής από τον Mahasim (ή θ AUR) και του Elnath (ή β Tau), αλλά εκτός του αστερισμού του Ηνίοχου, ενώ το Μ36 (4.100 ε.φ.) στην μέση των ίδιων αστεριών, αλλά εντός του Ηνιόχου. Ο Μ38 (4.200 ε.φ.) είναι και αυτός πολύ κοντά στον Μ36, προς την κέντρο του τετράπλευρου. Με μικρό τηλεσκόπιο φαίνεται σαν μικρός σταυρός.

Ορατοί πλανήτες του Μαΐου

Ο Ερμής δεν φαίνεται, αφού τον κρύβει ο Ήλιος.

Η Αφροδίτη λάμπει στα δυτικά, νωρίς στο βραδινό λυκόφως, αφού κρυφτεί ο Ήλιος.

Ο Άρης, ανατέλλει μετά τις 1 π.μ. Βρίσκεται στα νότια-νοτιοανατολικά, πάνω από την «τσαγιέρα» του Τοξότη.

Ο Δίας, ανατέλλει περίπου στις 10 μ.μ. και φέγγει στον αμυδρό αστερισμό του Ζυγού.

Ο Κρόνος, στον Τοξότη, ανατέλλει λίγο μετά 12 π.μ., τα μεσάνυχτα .Βρίσκεται και αυτός στα νότια-νοτιοανατολικά, πάνω από την «τσαγιέρα» του Τοξότη.

Επομένως, από τους πέντε πιο εύκολα ορατούς πλανήτες, αυτήν τη εποχή μπορούμε να διακρίνουμε τους τέσσερις , ξεκινώντας πρώτα από την Αφροδίτη, που εμφανίζεται ως Αποσπερίτης ,μέχρι να κρυφτεί πίσω από τον Ήλιο. Συνεχίζουμε, μετά τις 22.00, με τον γιγάντιο Δία, και αφού περιπλανηθούμε στα αντικείμενα του Ηνίοχου κατά τις 24.00 ,αντικρίζουμε τα δακτυλίδια του Κρόνου, και συνεχίζουμε με τον πολεμοχαρή Άρη, έχοντας αρκετή υπομονή μέχρι να δύσει κατά τις 01.00.

Του Ζαγάκου Γεώργιου