Τηλεσκόπια δίνουν σχήμα στους σφοδρούς “ανέμους” μαύρης τρύπας

Τηλεσκόπια δίνουν σχήμα στους σφοδρούς “ανέμους” μαύρης τρύπας

5 Μαρτίου 2015

“Γνωρίζουμε τις μαύρες τρύπες στα κέντρα των γαλαξιών ότι μπορεί να τρέφονται με ύλη, και ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να παράγει “ανέμους”. Αυτό πιστεύεται ότι ρυθμίζει την ανάπτυξη των γαλαξιών “, δήλωσε  η Fiona Harrison του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνια (Caltech) στην Πασαντένα. “Γνωρίζοντας την ταχύτητα, το σχήμα και το μέγεθος των ανέμων, μπορούμε τώρα να καταλάβουμε πόσο ισχυροί είναι.”

Οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες εκτοξεύουν ύλη στους γαλαξίες που τους φιλοξενούν με “ανέμους” που εκπέμπουν  ακτίνες-Χ και που ταξιδεύουν μέχρι και με το ένα τρίτο της ταχύτητας του φωτός. Στη νέα μελέτη, οι αστρονόμοι που εντόπισαν την PDS 456, μια εξαιρετικά φωτεινή μαύρη τρύπα, γνωστή μέχρι σήμερα ως  κβάζαρ, που βρίσκεται σε περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά, και η οποία διατηρεί “ανέμους” που μεταφέρουν περισσότερη ενέργεια σε κάθε δευτερόλεπτο, από αυτή που εκπέμπεται από περισσότερους από ένα τρισεκατομμύριο ήλιους.

“Τώρα ξέρουμε ότι οι “άνεμοι” των κβάζαρ, συμβάλλουν σημαντικά στην απώλεια μάζας ενός γαλαξία, οδηγώντας τον σε εξάντληση των προμηθειών αερίου, το οποίο είναι το καύσιμο για το σχηματισμό των αστεριών”, δήλωσε ο Emanuele Nardini του Πανεπιστημίου Keele της Αγγλίας.

Τα NuSTAR και XMM-Newton ταυτόχρονα παρατήρησαν την PDS 456 σε πέντε διαφορετικές περιπτώσεις το 2013 και το 2014. Τα διαστημικά τηλεσκόπια αλληλοσυμπληρώνονται παρατηρώντας διαφορετικά τμήματα του φάσματος  Το XMM-Newton βλέπει με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας και το NuSTAR βλέπει εκπομπές υψηλής ενέργειας.

Σε προηγούμενες παρατηρήσεις του XMM-Newton είχαν εντοπιστει “άνεμοι” από τη μαύρη τρύπα να φυσούν προς  τη διεύθυνση της παρατήρησης, αλλά δεν γίνονταν να καθοριστεί εάν οι “άνεμοι” φύσηξαν επίσης και προς όλες τις κατευθύνσεις.

“Αυτό είναι ένα μεγάλο παράδειγμα της συνεργασίας μεταξύ του XMM-Newton και NuSTAR”, δήλωσε ο Norbert Schartel από τον ESA. «Η συμπληρωματικότητα των δύο παρατηρητηρίων ακτίνων Χ, μας επιτρέπει να αποκαλύψουμε προηγούμενες κρυμμένες λεπτομέρειες σχετικά με την ισχυρή πλευρά του σύμπαντος.”

Με το σχήμα και το μέγεθος των “ανέμων” να είναι γνωστές, οι ερευνητές θα μπορούσαν στη συνέχεια να καθορίσουν την ισχύ των “ανέμων” και το βαθμό στον οποίο μπορούν να αναστέλλουν το σχηματισμό νέων άστρων.

Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες και οι γαλαξίες που τις φιλοξενούν μπορούν να εξελιχθούν μαζί και να ρυθμίζουν ο ένας την ανάπτυξη του άλλου. Η απόδειξη γι’ αυτό προέρχεται εν μέρει από τις παρατηρήσεις των κεντρικών εξογκωμάτων των γαλαξιών – όσο μεγαλύτερος ο όγκος του κεντρικού εξογκώματος, τόσο μεγαλύτερη είναι η υπερμεγέθης μαύρη τρύπα.

Πηγή : astronomy.com