Διαστημόπλοιο στον Άρη εντοπίζει παράξενα φαινόμενα

Διαστημόπλοιο στον Άρη εντοπίζει παράξενα φαινόμενα

19 Μαρτίου 2015

Η εξερευνητική διαστημοσυσκευή (maven)  παρατήρησε δύο απροσδόκητα φαινόμενα στην ατμόσφαιρα του Άρη: ένα ανεξήγητο σύννεφο σκόνης σε υψηλό υψόμετρο και ένα σέλας που φτάνει βαθιά μέσα στην ατμόσφαιρα του Άρη.

Η παρουσία της σκόνης σε “τροχιακά” υψόμετρα περίπου 93 μίλια (150 χιλιόμετρα) έως 190 μίλια (300 χιλιόμετρα) πάνω από την επιφάνεια δεν είχε προβλεφθεί. Παρά το γεγονός ότι η πηγή και η σύνθεση της σκόνης είναι άγνωστη, δεν υπάρχει κίνδυνος για το Maven και τα άλλα διαστημικά σκάφη που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον Άρη.

“Αν η σκόνη προέρχεται από την ατμόσφαιρα, αυτό αποδεικνύει ότι μας λείπουν θεμελιώδη στοιχεία σχετικά με τη διαδικασία, στην ατμόσφαιρα του Άρη”, δήλωσε ο Laila Andersson από το τμήμα της Ατμοσφαιρικής και Διαστημική Φυσικής (CU LASP), του Πανεπιστημίου του Κολοράντο.

15-045aΤο σύννεφο ανιχνεύθηκε από το διαστημικό σκάφος του Langmuir Probe μέσω του (LPW) οργάνου, και ήταν παρούσα καθ’ όλη τη διάρκεια λειτουργίας του Μaven. Είναι άγνωστο αν το σύννεφο είναι ένα προσωρινό φαινόμενο ή κάτι μακράς διαρκείας. Η πυκνότητα του νέφους είναι μεγαλύτερη σε χαμηλότερα υψόμετρα. Ωστόσο, ακόμη και στις πυκνότερες περιοχές εξακολουθεί να είναι πολύ λεπτό. Μέχρι στιγμής, καμία ένδειξη της παρουσίας του δεν έχει εντοπιστεί σε παρατηρήσεις από οποιοδήποτε από τα άλλα όργανα του Μaven.

Στις πιθανές πηγές για την παρατηρούμενη σκόνη περιλαμβάνονται, σκόνη που αναδύθηκε από την ατμόσφαιρα, σκόνη που προέρχεται από τον Φόβο και το Δείμο, τα δύο φεγγάρια του Άρη, σκόνη που κινείται μέσα στον ηλιακό άνεμο μακριά από τον ήλιο, ή τέλος απομεινάρια κομητών σε τροχιά γύρω από τον ήλιο. Ωστόσο, καμία γνωστή διαδικασία στον Άρη δεν είναι ικανή να εξηγήσει την εμφάνιση της σκόνης στις παρατηρούμενες θέσεις για οποιαδήποτε από αυτές τις πηγές.

Ένας χάρτης από ανιχνεύσεις του σέλαος (IUVS) τον Δεκέμβριο του 2014 επικαλύπτει την επιφάνεια του Άρη. Ο χάρτης δείχνει ότι το σέλας που ήταν διαδεδομένο στο βόρειο ημισφαίριο, δεν συνδέεται με τίποτε στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Το σέλας ανιχνεύθηκε σε όλες τις παρατηρήσεις κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 5 ημερών.

Ο υπεριώδης φασματογράφος του Maven, παρατήρησε αυτό που οι επιστήμονες έχουν ονομάσει “φώτα των Χριστουγέννων”. Για πέντε ημέρες, μόλις πριν από τις 25 Δεκεμβρίου, το Μaven είδε μια φωτεινή υπεριώδη λάμψη σα σέλας να εκτείνεται στο ημισφαίριο του Άρη. Το σέλας του Άρη, που είναι γνωστό και στη Γη ως βόρειο ή νότιο σέλας, προκαλείται από ενεργητικά σωματίδια όπως τα ηλεκτρόνια τα οποία συντριβόμενα στα κάτω τμήματα της ατμόσφαιρας προκαλούν το αέριό της να λάμπει.

“Αυτό που είναι ιδιαίτερα περίεργο για το σέλας που είδαμε, είναι το πόσο βαθιά στην ατμόσφαιρα συμβαίνει – πολύ βαθύτερη από ότι στη Γη ή αλλού στον Άρη”, δήλωσε ο Arnaud Stiepen, μέλος της ομάδας IUVS  του Πανεπιστημίου του Κολοράντο. “Τα ηλεκτρόνια που το παράγουν θα πρέπει να είναι πραγματικά ενεργητικά”.

Η πηγή των ενεργητικών σωματιδίων φαίνεται να είναι ο Ήλιος. Όργανο του Μaven το οποίο εξετάζει τα  ηλιακά ενεργητικά σωματίδια, ανίχνευσε μια τεράστια αύξηση στην ενέργεια των ηλεκτρονίων κατά την έναρξη του σέλαος. Δισεκατομμύρια χρόνια πριν, ο Άρης έχασε ένα προστατευτικό μαγνητικό πεδίο όπως αυτό της Γης, έτσι τα ηλιακά σωματίδια μπορούν να χτυπήσουν άμεσα την ατμόσφαιρα. Τα ηλεκτρόνια που παράγουν αυτό το σέλας έχουν περίπου 100 φορές περισσότερη ενέργεια από αυτή που παίρνουμε από μια σπίθα οικιακού ρεύματος, και αυτό τα κάνει ικανά να μπορούν να διεισδύουν βαθιά στην ατμόσφαιρα.

Τα ευρήματα αυτά παρουσιάστηκαν στο 46ο Σεληνιακό και Πλανητικό Επιστημονικό Συνέδριο στο Woodlands του Τέξας.

Το Maven ξεκίνησε στον Άρη στις 18 του Νοεμβρίου 2013, για να λύσει το μυστήριο του πώς ο κόκκινος πλανήτης έχασε το μεγαλύτερο μέρος της ατμόσφαιράς του και το μεγάλο μέρος των υδάτων του. Το διαστημικό σκάφος έφθασε στον Άρη στις 21 Σεπτεμβρίου, και ήδη διατρέχει τέσσερις μήνες από το ετήσιο πρόγραμμα της κύριας αποστολής του.

“Τα επιστημονικά όργανα Maven δουλεύουν όλα κανονικά, και τα στοιχεία που προέρχονται από την αποστολή είναι εξαιρετικά”, δήλωσε ο Bruce Jakosky του CU LASP, κύριος ερευνητής για την αποστολή.

Το Maven είναι μέρος του προγράμματος Mars Exploration, το οποίο περιλαμβάνει τα:

α)Ρόβερς Opportunity και Curiosity,

β)Το Mars Odyssey και το Mars Reconnaissance Orbiter, διαστημόπλοια τα οποία βρίσκονται σήμερα σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη.

Το πρόγραμμα Mars Exploration της NASA επιδιώκει να χαρακτηρίσει και να κατανοήσει τον Άρη ως ένα δυναμικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένου του σημερινού αλλά και του παρελθόντος περιβάλλοντος, τους κύκλους κλίματος, τη γεωλογία και βιολογικό δυναμικό. Παράλληλα, η NASA αναπτύσσει τις ικανότητες του ανθρώπου σε διαστημικές πτήσεις που απαιτούνται για το ταξίδι στον Άρη ή μια μελλοντική μετ’ επιστροφής αποστολή στον Κόκκινο Πλανήτη γύρω στο 2030.
Για εικόνες που σχετίζονται με τα ευρήματα, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: www.nasa.gov/maven