Το φεγγάρι του Αρη, Φόβος σιγά σιγά “πέφτει”

Το φεγγάρι του Αρη, Φόβος σιγά σιγά “πέφτει”

21 Νοεμβρίου 2015

Οι μεγάλες ρηχές αυλακώσεις που καλύπτουν την επιφάνεια του Φόβου είναι πιθανό να αποτελούν τα πρώτα σημάδια μιας δομικής βλάβης, που τελικά θα καταστρέψει αυτό το φεγγάρι του Άρη.

Ευρισκόμενο σε τροχιά 3.700 μιλίων (~6000 χιλιόμετρα) πάνω από την επιφάνεια του Άρη, ο Φόβος είναι πιο κοντά στον πλανήτη του από οποιοδήποτε άλλο φεγγάρι στο ηλιακό σύστημα. Η βαρύτητα του Άρη κάνει τον Φόβο, το μεγαλύτερο από τα δύο φεγγάρια του, να πλησιάζει προς αυτόν περίπου κατά 6,6 πόδια (2 μέτρα) κάθε εκατό χρόνια. Οι επιστήμονες αναμένουν το φεγγάρι να βγει τελικά από την τροχιά του σε 30 έως 50 εκατομμύρια χρόνια.

«Πιστεύουμε ότι ο Φόβος έχει ήδη αρχίσει να ξεφεύγει από την τροχιά του, και το πρώτο σημάδι αυτής της αποτυχίας να κρατηθεί σε σταθερή τροχιά, είναι η παραγωγή αυτών των αυλακιών», είπε ο Terry Hurford, του Κέντρου Διαστημικής Πτήσης Goddard της NASA στο Greenbelt, του Μέριλαντ.

Οι αυλακώσεις στο Φόβο για μεγάλο χρονικό διάστημα, πιστεύονταν ότι ήταν “κατάγματα” που προκάλεσε η σύγκρουση που σχημάτισε και τον κρατήρα Stickney. Αυτή η σύγκρουση ήταν τόσο ισχυρή, που έφερε το Φόβο κοντά στο όριο θραύσης. Ωστόσο, οι επιστήμονες τελικά διαπίστωσαν ότι οι αυλακώσεις, δεν δίνουν την εντύπωση ότι βγαίνουν προς τα έξω από τον ίδιο τον κρατήρα, αλλά από ένα σημείο εστίασης σε κοντινή απόσταση.

Phobos

Πιο πρόσφατα, οι ερευνητές έχουν προτείνει, ότι οι αυλακώσεις μπορεί να παράχθηκαν από πολλές μικρότερες συγκρούσεις υλικού που εκτινάσσεται από τον Άρη. Αλλά τα νέα μοντέλα, από τον Hurford και τους συνεργάτες του, υποστηρίζουν την άποψη ότι τα αυλάκια είναι περισσότερο σαν “ραγάδες”, που εμφανίζονται λόγω του ότι ο Φόβος παραμορφώνεται από παλιρροιακές δυνάμεις.

Η βαρυτική έλξη μεταξύ του Άρη και του Φόβου, παράγει αυτές τις παλιρροιακές δυνάμεις. Η Γη και το Φεγγάρι μας, ασκούν έλξη ο ένας στο άλλο με τον ίδιο τρόπο, παράγοντας παλίρροιες στους ωκεανούς και κάνουν τόσο τον πλανήτη όσο και το Φεγγάρι, να έχουν ελαφρώς το σχήμα αυγού αντί να είναι ολοστρόγγυλα.

Η ίδια εξήγηση προτάθηκε και για τις αυλακώσεις, πριν από δεκαετίες, μετά την αποστολή των εικόνων του Φόβου, που έστειλε το διαστημόπλοιο Viking. Εκείνη την εποχή, όμως, ο Φόβος πιστεύονταν ότι είναι λίγο ως πολύ σταθερός στη τροχιά του. Όταν όμως υπολογίστηκαν οι παλιρροιακές δυνάμεις, οι τάσεις αποδείχθηκαν πολύ αδύναμες για να σπάσει ένα στερεό φεγγάρι αυτού του μεγέθους.

Η πρόσφατη σκέψη, ωστόσο, είναι ότι το εσωτερικό του Φόβου θα μπορούσε να είναι ένας σωρός ερειπίων, που περιβάλλεται από ένα στρώμα σε μορφή σκόνης και το οποίο δημιουργεί ένα εδαφικό κάλυμμα με πάχος περίπου 330 πόδια (100 μέτρα).

«Το αστείο πράγμα σχετικά με το αποτέλεσμα είναι, ότι δείχνει τον Φόβο να έχει ένα είδος συνεκτικού εξωτερικού μανδύα,» δήλωσε ο Erik Asphaug του Arizona State University στο Tempe.

Ενα ασταθές εσωτερικό όπως αυτό, μπορεί να παραμορφωθεί εύκολα, γιατί έχει λίγη συνεκτική δύναμη και αναγκάζει το εξωτερικό στρώμα να αναπροσαρμόζεται. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η εξωτερική στιβάδα του Φόβου συμπεριφέρεται με ελαστικότητα, δημιουργώντας διάφορες τάσεις, οι οποίες όμως είναι αρκετά αδύναμες ώστε να προκαλέσουν βλάβες στην επιφάνεια.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι, οι παλιρροιακές δυνάμεις που ενεργούν στο Φόβο, μπορεί να παράγουν περισσότερες και ισχυρότερες τάσεις, οι οποίες μπορούν με τη σειρά τους να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για να σπάσει η επιφάνεια. Τάσεις για τη δημιουργία καταγμάτων της επιφάνειας, προβλέπονται από αυτό το μοντέλο, και ευθυγραμμίζονται πλήρως με τα αυλάκια που έχουμε δει σε εικόνες του Φόβου. Αυτή η εξήγηση ταιριάζει επίσης με την παρατήρηση ότι μερικές αυλακώσεις είναι νεότερες από τους άλλες. Επίσης δηλώνει ότι η διαδικασία που τα δημιουργεί βρίσκεται σε εξέλιξη.

Την ίδια τύχη μπορεί να περιμένει το φεγγάρι Τρίτων του Ποσειδώνα, του οποίου η τροχιά τείνει επίσης σιγά-σιγά προς τα μέσα και έχει παρόμοια κατάγματα στην επιφάνεια. Το ίδιο επίσης μπορεί να ισχύει και για εξωηλιακούς πλανήτες, σύμφωνα με τους ερευνητές.

«Δεν μπορούμε να φανταστούμε αυτούς τους μακρινούς πλανήτες, για να δούμε τι συμβαίνει, αλλά αυτή η επιστημονική εργασία, μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τέτοιου είδους συστήματα, επειδή κάθε  πλανήτης που πέφτει προς στο άστρο του, θα μπορούσε να σκίζεται με τον ίδιο τρόπο», δήλωσε ο Hurford.

Πηγή : Astronomy.com
Μετάφραση : Π. Γερμάνης